Không chọn cách nuôi thật nhanh để sớm xuất bán, chị Hồ Thị Hương, ở ấp Bảo Bình 2, xã Cẩm Mỹ, dành từ 4 đến 6 tháng để chăm một lứa gà trống thiến. Từ những con gà mới một ngày tuổi đến khi đạt trọng lượng khoảng 3–4 kg, mỗi ngày của người nuôi là một lần quan sát, chăm sóc và chờ đợi. Với chị Hương, gà trống thiến không chỉ là một sản phẩm chăn nuôi, mà còn là món ăn gắn với những bữa cơm sum họp, ngày Tết, đám cưới và những dịp quan trọng của nhiều gia đình Việt.
Cái duyên với một nghề đã có từ lâu ở Bảo Bình
Ở vùng Bảo Bình, nay thuộc xã Cẩm Mỹ, việc nuôi gà trống thiến đã có từ lâu. Trong những ngày Tết, ngày giỗ, đám cưới hay những dịp quan trọng của gia đình, nhiều người vẫn tìm mua loại gà này bởi thịt có độ chắc, mềm và vị ngọt riêng. Chính từ nét quen thuộc ấy, chị Hồ Thị Hương bén duyên với đàn gà rồi từng bước biến công việc chăn nuôi thành sinh kế ổn định của gia đình.
Nhắc đến lý do gắn bó với gà trống thiến, chị Hương cho rằng sức hấp dẫn của sản phẩm trước hết nằm ở chất lượng thịt. Sau khi thiến, gà trống ít vận động hơn, thân hình phát triển tròn trịa hơn; thịt thường mềm và ngọt hơn so với gà trống thông thường. Nhưng điều giữ chị ở lại với nghề lâu hơn lại nằm ở một giá trị khác: gà trống thiến vẫn có vị trí riêng trong văn hóa ẩm thực của nhiều gia đình Việt, đặc biệt vào dịp lễ, Tết, đám cưới và những bữa cơm sum họp.
Qua từng lứa gà, công việc vốn bắt đầu từ sinh kế dần trở thành một nghề mà chị dành nhiều tâm huyết. Nhìn đàn gà lớn lên từng ngày, từ những con gà con bé xíu đến khi thành những con trống chắc khỏe, chị hiểu rằng để tạo ra một sản phẩm khiến khách hàng nhớ tới, người nuôi không thể chỉ trông chờ vào giống tốt. Chất lượng còn được tạo nên bởi cách người nuôi chăm sóc đàn gà trong suốt nhiều tháng sau đó.
Hành trình 4–6 tháng để có một con gà trống thiến
Chị Hương lựa chọn giống gà Minh Dư 2, có nguồn gốc từ Bình Định cũ, nay thuộc tỉnh Gia Lai. Gà được đưa về từ khi mới một ngày tuổi. Đến khoảng 19–20 ngày tuổi, gà trống được thiến. Theo kinh nghiệm của chị, đây là công đoạn cần được thực hiện đúng thời điểm và chăm sóc cẩn thận để hạn chế tổn thương, tránh ảnh hưởng đến việc ăn uống cũng như quá trình phát triển của con gà.
Từ một con gà mới một ngày tuổi đến lúc đủ điều kiện xuất bán là hành trình kéo dài khoảng 4–6 tháng. Khi ấy, mỗi con thường đạt trọng lượng trung bình từ 3–4 kg. Gà được nuôi trong trại hở, sử dụng đệm lót sinh học và có khu vực sân vườn để vận động. Thức ăn chủ yếu gồm bắp, lúa, cám cùng một phần dinh dưỡng bổ sung.
Nhưng những con số ấy chỉ nói được một phần của câu chuyện.
Với người trực tiếp chăm đàn gà mỗi ngày, điều quan trọng hơn lại nằm ở những biểu hiện rất nhỏ. Con nào ăn ít hơn hôm trước, con nào đi lại khác thường, nền chuồng còn khô sạch hay không… đều là những điều chị Hương phải để tâm. Trong chăn nuôi, vật nuôi không thể nói cho người chủ biết mình đang gặp vấn đề gì. Người nuôi phải nhìn, phải quan sát và dần hiểu đàn vật nuôi của mình từ những dấu hiệu tưởng như rất bình thường.
Với chị Hương, bốn hay sáu tháng vì thế không đơn giản là khoảng thời gian chờ con gà đạt trọng lượng xuất bán. Đó là quãng thời gian người nuôi đồng hành với từng lứa gà, nhìn chúng lớn lên mỗi ngày và chịu trách nhiệm cho từng công đoạn trước khi sản phẩm đến tay khách hàng.
“Không nuôi thật nhanh để bán thật nhanh”
Làm nghề càng lâu, chị Hương càng coi trọng việc phòng bệnh hơn chữa bệnh. Lịch tiêm phòng vaccine được thực hiện theo kế hoạch, thuốc thú y được sử dụng theo hướng dẫn của cán bộ chuyên môn, chuồng trại được theo dõi thường xuyên và đàn gà được quan sát hằng ngày.
Trong câu chuyện của chị, đó không phải là những khâu rời rạc của một quy trình kỹ thuật. Đó là trách nhiệm của người nuôi đối với sản phẩm mà mình sẽ đưa đến tay khách hàng. Một con gà khỏe mạnh khi xuất chuồng không phải nhờ một ngày chăm tốt, mà là kết quả của nhiều tháng làm đúng những công việc tưởng như nhỏ bé nhưng không thể bỏ qua.
Chị Hương không lựa chọn cách rút ngắn thời gian nuôi chỉ để nhanh chóng quay vòng đàn. Quan điểm ấy được chị nói rất rõ: “Tôi không làm theo kiểu nuôi thật nhanh để bán thật nhanh. Tôi muốn mỗi con gà khi đến tay khách hàng phải là kết quả của cả một quá trình chăm sóc có trách nhiệm.”
Có lẽ hai chữ “trách nhiệm” cũng là cách phù hợp nhất để nói về nghề của chị. Trách nhiệm không nằm ở một lời giới thiệu trên nhãn sản phẩm, mà được thể hiện qua những việc lặp lại mỗi ngày: giữ chuồng trại sạch sẽ, phòng bệnh, theo dõi sức khỏe, cho ăn và chờ đủ thời gian để con gà trưởng thành.
Trong một lĩnh vực mà thời gian chăn nuôi luôn gắn với chi phí, lựa chọn ấy không phải lúc nào cũng dễ dàng. Nhưng với chị Hương, nếu muốn khách hàng nhớ đến cái tên Hương Hồ lâu dài, trước hết người làm ra sản phẩm phải thấy yên tâm với chính con gà mình bán đi.
“Tôi không làm theo kiểu nuôi thật nhanh để bán thật nhanh. Tôi muốn mỗi con gà khi đến tay khách hàng phải là kết quả của cả một quá trình chăm sóc có trách nhiệm.” - Chị Hồ Thị Hương
Từ đàn gà đến những mâm cơm sum họp
Nếu chỉ nhìn bằng cân nặng, một con gà trống thiến khi xuất chuồng có thể được tính bằng vài kilôgam. Nhưng câu chuyện của Gà trống thiến Hương Hồ không dừng lại ở đó.
Sản phẩm hiện đã được khách hàng ở nhiều nơi biết đến, đặc biệt vào dịp Tết Nguyên đán, ngày lễ và đám cưới. Với chị Hương, bán được một con gà không đơn thuần chỉ là bán một sản phẩm. Đằng sau đó là công sức của người chăn nuôi, sự tin tưởng của khách hàng và còn là một phần trong những bữa cơm, mâm cỗ của người Việt.
Một con gà được chăm sóc suốt nhiều tháng, khi rời khỏi trang trại, có thể trở thành món ăn trên mâm cơm đoàn tụ ngày cuối năm, trong một đám cưới, ngày giỗ hay một dịp gia đình sum họp. Khi ấy, giá trị của sản phẩm không còn chỉ nằm ở chuyện thịt mềm hay ngọt, mà còn nằm ở ký ức và cảm xúc của những người ngồi quanh mâm cơm.
Chị Hương từng nói một câu rất mộc mạc: “Nuôi gà không chỉ tạo ra thực phẩm bổ dưỡng, mà còn tạo ra giá trị tinh thần trong bữa cơm Việt.”
Có lẽ đó cũng là lý do chị vẫn gắn bó với loại gà tưởng như rất quen thuộc này. Giữa rất nhiều sản phẩm chăn nuôi trên thị trường, gà trống thiến vẫn giữ một khoảng riêng bởi nó gắn với những dịp đặc biệt, với thói quen ẩm thực và một phần ký ức gia đình.
Gà trống thiến – thịt chắc, mềm, ngọt và đậm vị. Một hương vị mộc mạc nhưng đủ để người ta nhớ đến những mâm cơm sum họp, ngày Tết và những dịp đoàn viên của gia đình Việt.
Từ vùng đất Bảo Bình đến một sản phẩm mang bản sắc địa phương
Bảo Bình là địa bàn có đông đồng bào người Hoa sinh sống. Qua nhiều thế hệ, đời sống lao động, sinh hoạt và văn hóa ẩm thực của các cộng đồng đã hòa quyện, tạo nên những nét riêng cho vùng đất này. Trong những dịp lễ, Tết, cưới hỏi hay sum họp gia đình, các món ăn từ gà vẫn thường xuất hiện trên mâm cơm như biểu hiện của sự đủ đầy, đoàn tụ và lòng hiếu khách.
Trong không gian văn hóa ấy, gà trống thiến có điều kiện để giữ một vị trí riêng. Không quá cầu kỳ, nhưng con gà phải đủ độ trưởng thành, thịt có độ chắc, vị ngọt và phù hợp với nhiều cách chế biến. Từ món gà luộc quen thuộc đến các món hấp, hầm hay những cách chế biến theo khẩu vị riêng của từng gia đình, gà trống thiến vẫn giữ được nét đặc trưng vốn có.
Theo chị Hương, chính nhu cầu ấy đã góp phần giúp nghề nuôi gà trống thiến ở Bảo Bình được duy trì qua nhiều năm. Người tiêu dùng không chỉ tìm mua một con gà để chế biến món ăn, mà còn tìm một hương vị quen thuộc cho những dịp quan trọng. Vì vậy, khi xây dựng thương hiệu Gà trống thiến Hương Hồ, chị mong muốn sản phẩm không tách rời khỏi vùng đất đã nuôi dưỡng nghề này.
“Tôi nghĩ sản phẩm của mình nếu sau này được nhiều người biết đến hơn thì người ta không chỉ nhớ tên Hương Hồ mà còn biết đây là con gà được nuôi ở Bảo Bình, nơi lâu nay bà con vẫn có thói quen sử dụng gà trống thiến trong những bữa cơm, ngày Tết và những dịp quan trọng”, chị Hương tâm sự.
Từ góc nhìn ấy, Gà trống thiến Hương Hồ không chỉ là sản phẩm của một hộ chăn nuôi. Nó còn mang theo câu chuyện về con người, tập quán ẩm thực và những giá trị được gìn giữ qua nhiều thế hệ trên vùng đất Bảo Bình.
“Từ một con gà trên vùng đất Bảo Bình đến một món ăn trên mâm cơm sum họp – đó cũng là hành trình để Hương Hồ gìn giữ một hương vị và kể câu chuyện về quê hương mình.”
Hướng đến sản phẩm OCOP mang tên Hương Hồ
Từ một nghề nuôi đã tồn tại nhiều năm ở Bảo Bình, Gà trống thiến Hương Hồ đang dần được định hình với một câu chuyện riêng. Đó không chỉ là câu chuyện về giống gà Minh Dư 2 hay thời gian nuôi 4–6 tháng, mà còn là hành trình của một người phụ nữ lựa chọn chăm đàn gà bằng sự kiên trì và trách nhiệm để giữ lại một hương vị vốn đã quen thuộc trong đời sống người Việt.
Đó cũng là nền tảng để sản phẩm từng bước hướng đến xây dựng thương hiệu OCOP Gà trống thiến Hương Hồ.
Nếu hành trình ấy tiếp tục được hoàn thiện, một sản phẩm vốn được khách hàng biết đến chủ yếu qua chất lượng thực tế sẽ dần có thêm nhận diện riêng, câu chuyện riêng và nguồn gốc rõ ràng hơn. Khi đó, cái tên Hương Hồ không chỉ gắn với một hộ chăn nuôi, mà còn có thể trở thành dấu hiệu để người tiêu dùng nhận biết một sản phẩm đặc trưng của vùng đất Cẩm Mỹ.
Tuy nhiên, nền tảng của thương hiệu vẫn phải trở về với những điều chị Hương đã gìn giữ từ đầu: chăm đàn gà đủ thời gian, coi trọng phòng bệnh, quan sát sức khỏe vật nuôi và giữ trách nhiệm với sản phẩm khi đưa đến tay người mua. Bởi một thương hiệu có thể được tạo dựng bằng tên gọi và hình ảnh, nhưng để tồn tại lâu dài thì điều quan trọng nhất vẫn là niềm tin của người tiêu dùng.
Với chị Hồ Thị Hương, con đường ấy vẫn bắt đầu từ chính đàn gà trong trang trại của mình. Mỗi lứa gà khỏe mạnh, mỗi khách hàng quay lại và mỗi lời nhận xét tích cực sẽ góp thêm một phần nhỏ vào cái tên Hương Hồ.
Giữ một vị ngon, gìn giữ một giá trị
Rời trang trại của chị Hương, điều còn đọng lại không hẳn là những con số về trọng lượng hay thời gian nuôi. Đó là hình ảnh người phụ nữ vẫn đều đặn bước vào chuồng mỗi ngày, quan sát đàn gà và làm những công việc quen thuộc đã gắn với mình qua nhiều năm.
Từ một con gà mới một ngày tuổi đến lúc trở thành con gà trống thiến đủ lớn để rời trang trại là cả một hành trình. Trong hành trình ấy có thức ăn, chuồng trại, vaccine và kỹ thuật chăn nuôi, nhưng còn có một yếu tố khó đo đếm hơn: sự kiên nhẫn của người nuôi.
Rồi từ trang trại ở Bảo Bình 2, những con gà ấy đến với những gia đình khác. Có con được đặt lên mâm cơm ngày Tết, có con trở thành món ăn trong một đám cưới, ngày giỗ hay buổi đoàn tụ. Ở nơi ấy, câu chuyện của người chăn nuôi gặp câu chuyện của một gia đình.
Có lẽ đó chính là giá trị chị Hồ Thị Hương muốn gìn giữ khi lựa chọn thông điệp cho sản phẩm của mình: “Nuôi bằng trách nhiệm – giữ trọn vị ngon truyền thống.”
Không phải một khẩu hiệu được tạo ra sau khi sản phẩm đã có tên tuổi, mà là sự đúc kết từ cách chị đã làm nghề trong nhiều năm.
Từ những con gà nhỏ được đưa về khi mới một ngày tuổi, qua nhiều tháng chăm sóc, đến lúc trở thành món ăn trên một mâm cơm sum họp, hành trình của Gà trống thiến Hương Hồ cũng là hành trình đưa một sản phẩm chăn nuôi bình dị trở thành một câu chuyện về con người và vùng đất.
Và hơn hết, như lời người phụ nữ đã gắn bó nhiều năm với đàn gà: “Nuôi gà không chỉ tạo ra thực phẩm bổ dưỡng, mà còn tạo ra giá trị tinh thần trong bữa cơm Việt.”
